Rồi tôi cũng đến được mảnh đất Bạc Liêu, để thỏa cái mong muốn được một lần ăn con cua Huỳnh đế chính hiệu và nghe tấu bản “Dạ cổ hoài lang” trong đêm Gành Hào huyền ảo với “Vầng trăng nghiêng xuống trên vạt rừng tràm, Xề u xế u liu phạn. Dây tơ đàn kìm buông thiết tha”. Đến, rồi đi, với sự thất vọng khi mảnh đất này dường như chỉ còn sống dựa vào những cái tên…

Mong mỏi đến với Bạc Liêu nung nấu trong tôi phải đến vài năm, ít nhất là từ hồi được nghe anh bạn Nguyen Tien Sy hát bài “Đêm Gành Hào nghe điệu Hoài lang” của nhạc sỹ Vũ Đức Sao Biển. Cộng thêm với những giai thoại về cuộc đời Công tử Bạc Liêu nổi tiếng ăn chơi. Lại nữa, cứ nghe thấy vùng nào có biển là mê, là thấy ngứa ngáy chân tay. Thế là đi…

Ngôi nhà xa hoa của Công tử Bạc Liêu

Xuống sân bay Cần Thơ, mất thêm 2 tiếng 30 phút bắt xe khách đi Bạc Liêu. Xe khách chỉ đỗ ở bến xe ngoại vi rồi lên xe nhỏ trung chuyển về trung tâm thành phố, đỗ xịch trước cửa nhà Công tử Bạc Liêu. Trời tối. Đi tìm khách sạn tắm rửa sạch sẽ rồi gọi taxi đi thưởng thức cua Huỳnh đế. “Phải ăn ở ngoài biển chứ không chơi trong phố đâu nhé!” OK! 70.000 đồng tiền taxi thẳng tiến ra bờ kè ngoài biển. Những ki-ốt nhỏ ngập tràn hải sản tươi sống đủ loại. Những dãy bàn nhựa kê ngay sát bờ kè để khách hàng vừa tự nướng, tự ăn và hưởng gió biển. Cũng khá là hấp dẫn. Giá cả nhìn chung là hạt dẻ, sêm sêm như hầu hết các vùng biển từ Nam Trung Bộ đổ vào. Chỉ tiếc biển Bạc Liêu không như các vùng biển khác, buổi tối có đèn điện nhưng chẳng thấy nước biển đâu, chỉ thấy những vạt cây sú vẹt, cây đước và bùn bồi lắng. Và rác… Kết luận: hình như biển vùng này không phải để tắm, cũng chẳng thể ngắm. Nhưng hải sản ngon, nên bia cũng ngon. Ấm bụng về ngủ, ngày mai mới chính thức khám phá Bạc Liêu huyền thoại.

Từ trước khi đi Bạc Liêu, tôi cũng cẩn thận mò google để tìm hiểu thông tin. Không có nhiều nhưng cũng không ít, đủ cho khách du lịch vi vu. Nào là bãi biển nhân tạo Nhà Mát, vườn chim, vườn nhãn cổ trăm năm, quần thể nhà công tử Bạc Liêu, chùa Xiêm Cán, Khu lưu niệm cố nhạc sĩ Cao Văn Lầu… Trong những tên, địa danh đó, thì Công tử Bạc Liêu và Cao Văn Lầu, đương nhiên là những cái tên hấp dẫn nhất, và cứ nhắc tới hai cái tên này là người ta biết chắc ấy là Bạc Liêu.

Khu bãi biển nhân tạo Nhà Mát

Sáng ngủ dậy, việc đầu tiên là vào thăm gia trang công tử. Cuối tuần khách đông. Ly cà phê 30.000 đồng, mua vé tham quan nhà cộng thêm mấy chục ngàn mua cuốn sách “Công tử Bạc Liêu” chắc là đã được tái bản tới vài chục lần từ trực tiếp tác giả là con trai của công tử (nghe bảo là con rơi”. Típ thêm 50.000 đồng cho một hướng dẫn viên già là cháu “xịn” của công tử. Cứ nhớ ông cháu “xịn” này bảo cái câu “Ai giàu ba họ ai khó ba đời” nó vận vào mình. Ngày xưa xênh xang, tiền tiêu khỏi ngợi, bây giờ chỉ ước có được ít tiền ra mua vé ra Hà Nội vào chỗ trường Đại học Bách Khoa thăm chỗ ông anh giai bị bom Mỹ giết hại. Vậy mà chưa từng một lần thỏa nguyện. Hỏi vợ con chú đâu. Chú bảo giờ nghèo quá vợ con bỏ đi hết từ lâu rồi. Giờ mỗi ngày làm hướng dẫn viên, chú được Ban quản lý trả cho 70-80 ngàn, chỉ đủ ăn cơm thôi.

Ô tô của Công tử

Quần thể di tích nhà công tử đã được chính quyền “bán” cho tư nhân quản lý và khai thác. Quanh quẩn cà phê, ngắm nghía, chụp ảnh hiện vật này nọ được lúc cũng chán. Quay ra lấy xe đi tìm khu lưu niệm cố nhạc sĩ Cao Văn Lầu…

Cũng quanh quẩn gần thôi trong lòng thành phố. Rộng và thoáng đãng. Hướng dẫn viên hướng dẫn chi tiết thân thế và sự nghiệp; những tác phẩm nổi tiếng của cố nhạc sỹ tài tử Cao Văn Lầu và hàng loạt những cái tên đã đi vào huyền thoại góp công đưa Dạ cổ hoài lang lên tầm cao, đưa cải lương Nam Bộ ra với thế giới, như Phùng Há, Lệ Thủy, Minh Phụng, Minh Vương… Trong số đó có NSND Phùng Há chính là người con gái tài sắc xuất hiện trong giai thoại Hắc công tử và Bạch công tử thách nhau đốt tiền nấu trứng để chinh phục mỹ nhân… Nhưng ngoài những phòng lưu niệm, chỉ thấy những hình người mô phỏng một gánh hát. Ngỏ lời muốn được nghe trực tiếp từ các nghệ nhân, hay ít nhất là một vài nghệ sỹ, cô hướng dẫn viên cười bảo chỉ tổ chức đàn hát vào các dịp quan trọng. Muốn nghe thì các anh thì phải vào phố tìm đến các câu lạc bộ.

Khu di tích cố nhạc sỹ tài tử Cao Văn Lầu

Trời mưa lớn, lại đúng sắp bữa trưa, mời một người là cháu ruột của cố nhạc sỹ Cao Văn Lầu đi ăn. Anh rất lịch sự, nhiệt tình phóng xe máy dẫn đường tới quán mà theo anh nói là ngon rất vùng, rồi nhẹ nhàng từ chối đi về chứ nhất định không vào ăn. Hỏi nghe đờn ca tài tử chỗ nào, anh cũng chỉ cười.

Mô phỏng một gánh hát

Buổi tối lại phóng xe lang thang trên các phố quyết đi tìm tiếng đàn kìm, đàn cò, tiếng xề u xế u liu phạn… Qua Câu lạc bộ đờn ca tài tử trong tỉnh, dù đúng tối thứ Bẩy đẹp trời nhưng chỉ thấy một sân khấu hoành tráng với sặc sỡ đèn màu và ca sỹ đang lắc lư trình diễn các bản nhạc mới. Quay xe lại sân khấu của Nhà Công tử Bạc Liêu, chưa kịp gửi xe thì nghe thấy vọng ra tiếng nhạc “Trên đường đi lễ xuân đầu năm, qua một năm ruột rối tơ lòng…” Chán toàn tập, về thẳng khách sạn, bật máy tính nghe “Đường dù xa ong bướm/Xin đó đừng phụ nghĩa tào khang/Đêm luống trông tin bạn/Ngày mỏi mòn như đá vọng phu/Vọng phu vọng, luống trông tin chàng…”

Ngay sáng hôm sau, chúng tôi thuê ô tô tiến thẳng Cà Mau, thay vì sẽ ở Bạc Liêu nguyên 3 ngày như kế hoạch ban đầu. Ngồi trên bến thuyền, thấy những con tàu ầm ào chở khách về Năm Căn mà thấy tiếc vì không có đủ thời gian để ở lại. Đành phải về thôi. Tiếc cho chuyến đi và tiếc cho một Bạc Liêu chỉ còn biết sống dựa vào những cái tên đã thành quá vãng…

                                                                                      Tuấn Lương