Một trong những yếu tố làm nên vẻ đẹp Hà Nội là sự “mơ hồ”. Mơ hồ của sương khói Tây hồ, của những ngõ phố nhỏ, của tiếng rao đêm, của những người bán hàng rong và nhiều những “mơ hồ” khác nữa.

hangrong hanoi
Ở một góc nhìn khác, những gánh hàng rong đang góp phần làm nên giá trị du lịch của Thủ đô nghìn năm văn hiến

Khi tôi nói đến những người bán hàng rong là tôi đã chạm đến một vấn đề mà mấy năm trước chúng ta đã bàn luận khá rôm rả. Đó là có cần xóa bỏ những gánh hàng rong Hà Nội hay không?. Ngay từ lúc đó, tôi đã thấy tiếc nếu một ngày Hà Nội không còn những người bán hàng rong nữa. Một “mơ hồ” sẽ mất đi. Và tất nhiên một vẻ đẹp sẽ mất đi.

Sẽ có những người phản đối tôi điều này. Nhưng cái làm cho ai đó muốn xóa bỏ hàng rong là bởi chúng ta chưa có cách làm cho những người bán hàng rong hiểu được rằng họ là một vẻ đẹp và họ phải giữ gìn vẻ đẹp đó. Có rất nhiều loại hàng rong. Có những loại hàng rong gây ra một vài điều phiền toái.

Nhưng nếu chúng ta chỉ điều chỉnh một chút thôi thì mọi chuyện sẽ hoàn toàn khác. Không chỉ Hà Nội có hàng rong mà hầu như ở trên thế giới nước nào cũng có người bán hành rong. Người Mỹ có kiểu bán hàng rong của họ và người Nhật có kiểu của họ.

Xin bạn hãy từ từ nhắm mắt lại và nhớ đến những người bán hàng rong. Họ bán trái cây, bán quà sáng, bán cốm, bán hoa tươi… Và đặc biệt những người bán rong hoa quả tươi là đã làm lên một vẻ đẹp đầy lãng mạn cho Hà Nội mà tôi đã gọi họ là những người báo mùa.

Những năm tháng trước kia, khi sống ở nông thôn, những ngày đổi mùa thực sự là những ngày để lại trong ta những hình ảnh, âm thanh và hương vị không thể nào quên được. Một buổi sáng dậy bước ra khỏi ngôi nhà, ta thấy mùa mới đã về và reo vang trên những vòm lá, trên mặt đầm nước, phía chân đê, trên bầu trời….

Bây giờ sống nơi đô thị bị vây hãm bởi những khối nhà bê tông, những dòng lũ của người và xe và bị cuốn chìm vào đủ thứ công việc, những khoảnh khắc đổi mùa như thế hình như đã không còn reo vang trong ta nữa. Ta không còn thấy thời gian đổi mùa qua những khu vườn, những âm thanh, những đầm nước và bầu trời. Thay vào đó, có những người xuất hiện làm cho ta nhận ra một mùa mới đã đến.

Ta luôn nhớ vào những ngày cuối năm thường có gió lạnh và mưa phùn ẩm ướt. Đường phố như được “nhân bản” người và xe lên gấp mấy lần. Mọi người như đang chạy đua đến kiệt sức về ngày cuối cùng của năm cũ. Vào những ngày này, có biết bao việc làm người ta tưởng như chẳng có thể ngước được mắt lên.

Và vào một buổi sáng nào đấy, khi ta đang ngồi uống ly cà phê cũng rất vội vàng để rồi lại chạy ầm ầm trên đường như bị giặc trời đuổi thì một người đàn bà bán hàng rong đạp xe thong thả đi qua ta. Phía sau chiếc xe là những cành đào khẳng khiu đã chớm nở một vài bông. Hơi ấm và tiếng xao động của những ngọn gió xuân từ đâu đó trên những cánh đồng bên kia sông Hồng chợt lùa về thành phố. Và chẳng thể nào khác được, lòng ta bỗng vang lên một tiếng reo khẽ : “ Đã mùa xuân…”.

Những ồn ào, chen chúc, vội vã, mệt nhọc….chợt tan biến trong buổi sáng ấy. Lúc đó, ta muốn gọi thêm một ly cà phê nữa. Ta muốn bỏ lại phía sau mọi thứ để nhìn theo người đàn bà bán hàng rong chở những cành đào nhỏ đang vừa trôi vừa lan tỏa trên đường phố. Vừa mới trước đó, ta còn đang chìm trong những cảm giác nặng nề của giá lạnh và những công việc quá nhiều phù phiếm và áp đặt, thì ngay sau đó mùa xuân lớn lao đã tràn ngập tâm hồn ta.

Người đàn bà bán hàng rong kia là người đầu tiên cho ta biết mùa xuân đã đến. Hàng năm, ta có một thói quen ngồi uống cà phê buổi sáng ở quán vỉa hè để chờ đợi người đàn bà bán hàng rong chở những cành đào mới chớm nở vài bông sau chiếc xe đạp cũ. Và chỉ khi người đàn bà ấy xuất hiện, ta mới thấy mùa xuân thực sự đã về.

Rồi đến một ngày, khi những bông hoa loa kèn hiện ra sau chiếc xe đạp cũ ấy đang trôi dọc một con phố hoặc một người ghánh một gánh loa kèn như đang dập dềnh trôi. Lúc đó, những cảm giác về mùa hạ mới vang lên. Trong tiếng vang lặng lẽ ấy có tiếng sấm vọng từ một dãy núi xa, có tiếng cơn mưa trên những mái ngói còn sót lại của thành phố này, có tiếng cá quẫy vật đẻ ngoài mép nước sông Hồng và sực nức hương thơm của những loài hoa mùa hạ.

Và rồi đến một ngày, những bông cúc như những đóa mây vàng trôi sau những người đàn bà đạp xe hay gánh một gánh vàng của cúc dọc các con phố buổi sáng chợt làm cho thành phố vốn chật chội và ngạt thở bỗng mở ra và mở ra mênh mang, bầu trời chợt xanh thẳm và xa xôi…và những ngày mùa thu đẹp nhất trong năm đang khẽ khàng lan vào mọi ngõ phố. Và rồi lại đến mùa đông……

Cứ thế và cứ thế, những người đàn bà bán hàng rong đối với ta là hình ảnh luôn mang theo cảm giác náo nức và xốn xang lạ thường. Và ta gọi họ là NHỮNG NGƯỜI BÁO MÙA. Với ta, chỉ khi họ xuất hiện thì mùa mới bắt đầu xuất hiện. Ngay cả khi vẫn còn chút lạnh vương lại của mùa đông thì những chiếc xe đạp chở những đóa loa kèn hiện ra lòng ta đã rộn vang âm thanh mùa hạ.

Mấy năm trước đây, thành phố có ý định cấm mọi loại hàng rong. Nhưng thật may mắn khi điều đó không xẩy ra. Và thế, ta lại có những khoảnh khắc lạ kỳ vang lên trong lòng ta và làm ta trở nên thanh bình hơn. Những khoảnh khắc thanh bình lạ kỳ ấy được làm nên bởi NHỮNG NGƯỜI BÁO MÙA.

Những gánh hàng rong ở Hà Nội không chỉ quyến rũ tôi mà quyến rũ rất nhiều người nước ngoài đến đây. Tôi đã nhìn thấy hình ảnh những người bán hàng rong ở Hà Nội trên truyền hình, trên một số báo và tạp chí của Mỹ, Nhật, Đức….

Hà Nội không thể lôi cuốn những người nước ngoài bởi những toà nhà cao tầng hay những siêu thị khổng lồ mà bằng những gì đậm văn hoá Việt truyền thống như Hồ Gươm, Chùa Một Cột, Văn miếu, khu phố cổ, những quán cà phê bên hè, những gánh hàng rong, những nụ cười của lòng hiếu khách…

Tôi phải nói ra một sự thật là nhiều người phương Tây đã đến Việt nam thích Hà Nội hơn thành phố Hồ Chí Minh vì Hà Nội còn giữ được nhiều nét văn hoá truyền thống. Trên nền một dãy phố hiện đại với những tòa nhà cao tầng tôi đã thấy một người phụ nữ đạp xe chở phía sau những bó hoa hoặc có lúc là một phụ nữ gánh một gánh hoa đi chầm chậm qua cái nền hiện đại chung chung ấy và tôi nhận ra đó là Hà Nội, là Việt Nam.

Nhà văn Nguyễn Quang Thiều/LĐTĐ